Theo những tiếng thoi đưa, chúng tôi đi dọc theo các con ngõ nhỏ đến
thăm các xưởng dệt thủ công. Nét truyền thống còn lấp ló đâu đó sau
những dãy cửa hàng cửa hiệu, trên những khung cửi thủ công vẫn còn được
một số gia đình lưu giữ hay qua hình ảnh phiên chợ quê nằm ngay giữa
làng, bến nước mái đình và cổng làng rêu phong cổ kính.
Đi hết một con ngõ nhỏ sâu hun hút, đập vào mắt chúng tôi là những
\\\"con sóng\\\" lụa đủ màu dập dềnh bên những thửa ruộng trong ánh nắng hiếm
hoi đầu Đông. Ở đây, chúng tôi bắt gặp những tốp khách du lịch ngoại
quốc và sinh viên mỹ thuật đang cố thu hết vào ống kính máy ảnh của
mình làn sóng màu sặc sỡ này.
Nằm bên bờ con sông Nhuệ hiền hòa, ngay sát cửa ngõ phía Tây của thủ
đô Hà Nội, làng lụa Vạn Phúc (thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây) từ lâu đã
rất nổi tiếng với nghề dệt lụa truyền thống. \\\"Lụa Hà Đông\\\" cũng như các
sản phẩm thủ công truyền thống của các làng nghề Hà Tây thường được
nhắc đến trong thơ ca xưa.
Chuyện kể rằng, cách đây khoảng 1200 năm, bà A Lã Thị Nương, một
người con gái ở Cao Bằng nổi tiếng đảm đang và có tay nghề dệt lụa khéo
léo về làm dâu làng Vạn Phúc. Bà đã truyền nghề lại cho dân làng và sau
khi mất, bà được phong làm thành hoàng làng.
Lụa Vạn Phúc được giới thiệu ra quốc tế tại các hội chợ Mácxây và
Pari (Pháp) năm 1931 và năm 1938. Nó được người Pháp đánh giá là loại
sản phẩm tinh xảo của Việt Nam và rất được ưu chuộng tại các nước Pháp,
Thái Lan, Inđônêxia... Từ 1958 đến 1988, sản phẩm hầu hết được xuất
sang các nước Đông Âu, thu ngoại tệ về cho đất nước.
Vạn Phúc hiện có 785 hộ dân làm nghề dệt, chiếm gần 60% trên tổng số
hộ của làng. Hàng năm, Vạn Phúc sản xuất từ 2,5 đến 3 triệu m2 vải,
chiếm 63% doanh thu của xã (khoảng 27 tỷ đồng). Hiện nay, Vạn Phúc có
trên 1.000 máy dệt và hàng ngày có khoảng 400 lao động thời vụ từ quanh
vùng đến đây làm việc. Cửa hàng bán lụa tơ tằm mọc lên ngày càng nhiều,
hình thành ba dãy phố lụa với trên 100 cửa hàng nhằm đáp ứng nhu cầu
ngày càng tăng của du khách.
Theo ông Nguyễn Hữu Chỉnh, chủ tịch hiệp hội làng nghề Vạn Phúc, sản
phẩm lụa chủ yếu được tiêu thụ trên thị trường nội địa. Làng Vạn Phúc
cũng là nơi cung cấp cho các cửa hàng trên phố Hàng Gai, Hàng Đào. Hoạt
động của làng nghề chủ yếu tập trung vào mùa Xuân và Hạ.
Hiện nay, lượng hàng xuất khẩu chưa cao do chất lượng tơ chưa ổn
định và công tác tiếp thị vẫn còn yếu. Nguồn nguyên liệu nằm rải rác
khắp nơi và vẫn được sản xuất theo kiểu thủ công. Phần lớn tơ được cung
cấp bởi các địa phương trong cả nước, như Mỹ Đức, Đan Phượng, Chương Mỹ
(Hà Tây), Bắc Ninh, Nam Hà, Thái Bình, Đà Nẵng và Lâm Đồng.
Hiệp hội đang tham gia triển khai dự án quy hoạch 15 ha khu sản xuất tập trung nằm biệt lập ở rìa làng nh�
